تدابیر فصل بهار در طب سنتی

دکتر رضا ایلخانی

دستیار طب سنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

محمد بن ابراهیم طالقانی از حسن بن علی عدوی از عباد بن صهیب از پدرش از جدش ربیع همنشین منصور حاکم جور زمان نقل می کند که او گفت: روزی امام صادق (ع) درمجلس منصور حاضر شد و نزد وی مردی از هند بود که کتابهای طبی را برای منصور می خواند. امام صادق (ع) ساکت نشسته بود و گوش می داد.وقتی مرد هندی از خواندن فارغ شد به امام صادق (ع) گفت: آیا از آنچه نزد من است چیزی می خواهی ؟ امام فرمود: خیر چون آن چه نزد من است بهتراز آن است که در نزد توست. هندی گفت : آن چیست؟ امام فرمود: من گرمی را با سردی و سردی را با گرمی و تر را باخشک و خشک را با تر مداوا می کنم و کار را به خدا وا می گذارم و آن چه را که از پیامبر اسلام (ص) وارد شده به کار می بندم که فرمود: بدان معده خانه درد است و پرهیز راسهر دوایی است و به بدن خود آن چه را که عادت کرده بده . مرد هندی گفت : آیا طب غیر از این است؟ امام فرمود:آیا گمان می کنی که من از کتب طب آموخته ام ؟ هندی گفت : آری. امام فرمود:نه به خدا قسم من غیر از خدا از کسی یاد نگرفته ام اکنون بگو که من به طب آگاه ترم یا تو؟ هندی گفت: من. امام فرمود:از تو می پرسم به من جواب بده. مرد گفت : بپرس.

عرق فضله هضم سوم و چهارم است كه از راه سوراخهاي (مسامات) پوست خارج ميشود.اخلا ط وقتي از كبد خارج ميشوند براي عبور از مجاري يا عروق باريك نياز به آب و صفرا دارند تا بتوانند از مجاري عبور كنند و به اندامها برسند. آب اخلاط را رقيق و روان ميكند. اگر اخلاط غليظ باشند نميتوانند از عروق عبور كنند. اين مايع رقيق و روان براي عبور از مجاري تنگ و باريك نياز به مادهاي دارد كه با تندي و تيزي خود سبب عبور آن بشود و آن صفرا است به عبارت ديگر صفرا سبب عبور اخلاط از مجاري ضيقه (باريك) ميشود.

عرق فضله هضم سوم و چهارم است كه از راه سوراخهاي (مسامات) پوست خارج ميشود.اخلا ط وقتي از كبد خارج ميشوند براي عبور از مجاري يا عروق باريك نياز به آب و صفرا دارند تا بتوانند از مجاري عبور كنند و به اندامها برسند. آب اخلاط را رقيق و روان ميكند. اگر اخلاط غليظ باشند نميتوانند از عروق عبور كنند. اين مايع رقيق و روان براي عبور از مجاري تنگ و باريك نياز به مادهاي دارد كه با تندي و تيزي خود سبب عبور آن بشود و آن صفرا است به عبارت ديگر صفرا سبب عبور اخلاط از مجاري ضيقه (باريك) ميشود. در اندامها بيشتر اين آب وارد دستگاهادراري ميشود و به صورت بول(ادرار) دفع ميشود. از آب باقيمانده مقداري بخار ميشود و از منافذ بدن خارج ميشود و مقداري هم با فضولات اندامها مخلوط ميشود و به صورت عرق بيرون ميآيد. اگر فضولات اندامها غليظتر باشند با اين آب تركيب ميشوند

ماکول و مشروب
بدن انسان از عناصر اربعه و اخلاط اربعه ( خون ) تشکیل شده است. و اینها دائما در حال تغییر و تبدیل و تحلیل و از بین رفتن هستند پس باید جایگزین و بدن آنها در بدن تولید شود و آن چیزی جز غذا نیست.

1 - خوردن چاشت در بامداد. 2 - كوچك گرفتن لقمه هنگام خوردن غذا. 3 - خوب جويدن غذا. 4 - نگاه نكردن به ديگرانى كه بر سر سفره نشسته اند. 5 - نخوردن غذاى بسيار گرم . 6 - ندميدن (فوت نكردن ) در طعام گرم . 7 - خوردن غذاى سرد. 8 - نبريدن نان با كارد. 9 - پاك نكردن استخوان . 10 - نخوردن غذا به كمتر از سه انگشت . 11 - دراز نكردن دست به ظرف ديگران بر سر سفره . 12 - ليسيدن انگشتان . 13 - نخوردن غذا در حال جنابت ؛ اگر مى خواهيد در حال جنابت آب يا غذا بخورد، وضو بگيرد. 14 - ترك نكردن خوردن غذا در شب . 15 - ليسيدن

شهید مطهري :
برای اثبات اصالت‏یک فرهنگ و یک تمدن ضرورتی ندارد که آن فرهنگ از فرهنگها و تمدنهای دیگر بهره نگرفته باشد، بلکه چنین چیزی ممکن نیست. هیچ فرهنگی در جهان نداریم که از فرهنگها و تمدنهای دیگر بهره نگرفته باشد، ولی سخن در کیفیت بهره‏گیری و استفاده است.
یک نوع بهره‏گیری آن است که فرهنگ و تمدن دیگر را بدون هیچ تصرفی در قلمرو خودش قرار دهد. اما نوع دیگر این است که از فرهنگ و تمدن دیگر تغذیه کند; یعنی مانند یک موجود زنده آنها را در خود جذب و هضم کند و موجودی تازه بوجود آورد.

مبداء علم طب وحی است :
«خداوند آدم را از بهشت فرود آورد و او را از آگاهی به همه چیز برخوردار ساخت. نجوم و پزشکی از آن جمله بود.»
(دانشنامه احادیث پزشکی ج 1 ص 14)
نتیجه: در تحقیقات و معالجات به راههای آزمون و خطا نرفته خودرای نمی شویم و به راحتی تعالیم وحی را می پذیریم
2 ) طبابت کار خداوند است و طبیب از اسامی پرودگارست :
« و اذا مرضت فهو یشفین» شعراء 80
« یا من یشفی المرضی» « یا جابر العظم الکثیر» دعای جوشن کبیر
امام صادق علیه السلام : موسی بن عمران پرسید پروردگارا درد از کیست؟ فرمود از من. پرسید درمان از کیست؟ فرمود از من. پرسید پس معالج چه می کند؟ فرمود: او با این کار دل آنان را خوش و خرسند می سازد.